Меню
Меню

Холестерин деген не қазақша

Холестерин деңгейін қалыпқа келтіреді

Холестерин деңгейінің жоғарылығы

Қандағы холестерин деңгейінің жоғары болуы қазіргі заманғы адамдардың көбін алаңдатады. Біз холестерин деңгейі жоғары тағамдарды тұтынғандықтан ағзадағы холестерин шамадан тыс артады деп ойлаймыз. Шын мәнінде, адам ағзасының өзі заттың өте көп бөлігін өндіреді. Тамақтану кезінде бізге холестериннің тек 30% ғана келеді.

Қалыпты көрсеткіштер

Холестерин көрсеткіші жеке анықталады және 3-тен 6 ммольға дейін түрленіп тұрады. Нәзік жандыларға қарағанда ер адамдардың көрсеткіші біраз жоғары болады.

Холестерин зат алмасу процестерінде маңызды рөл атқарады және ағза жасушалары үшін құрылыс материалы болып табылады. Адам үшін қандағы холестерин мөлшерінің көп болғаны емес, липидтер тығыздығының төмен және өте төмен болуы қауіпті. Олар қан тамырларының қабырғаларына жиналып, түйіндер тудырады.

Көптеген жылдар бойы американдық ғалымдар мынадай зерттеулер жасаған. Төмен холестеринді диетаға көшу бауырдың өз холестеринін өндіруін арттыруға әкелуі мүмкін. Қатаң диетаны сақтау тек қандағы холестериннің ең көп деңгейі анықталған науқастарға ұсынылады. Қалғандарына мәселені шешудің басқа жолын іздеуге тура келеді.

Холестерин деңгейінің жоғары болуының себептері

Холестерин деңгейінің жоғары болуы адам ағзасында белгілі бір мәселелердің бар екенін білдіреді. Бұл жерде жүрек-қантамыр патологияларының даму себебі болатын созылмалы сырқат туралы сөз қозғалып отыр. Холестерин деңгейінің жоғарылауы ішкі органдардың қалыпты жұмысы өте қатты ауытқығаннан болады.

Холестерин деңгейінің жоғарылауына тұқымқуалаушылық бейімділігі бар адамдар, жоғарғы қауіп тобына жатады. Бұл тұқым қуалаушылық диплеталипопротеинемияға, гиперлипидемияға, полигендік және отбасылық гиперхолестеринемияға қатысты. Көбінесе холестерин деңгейлері мынадай аурулар: қант диабеті, гипотиреоз, ұйқы безінің соматикалық патологиясы, бауырдың бұзылуы, гипертония, бүйректің қалыпты жұмыс істеуінен ауытқу жағдайында орын алады. «Зиянды» холестерин деңгейінің жоғарылау қаупі жүкті әйелдерге, алкогольге және темекі шегуге тәуелді емделушілерде болады. Шамадан тыс салмақтың өсуі де қауіпті болуы мүмкін.

Аурудың елеулі белгілері 50 жастан кейін байқалады. Ерлерде аурудың алғашқы белгілері 35 жасында да сезілуі мүмкін. Әйел адамдарда олар менструациялық кідіріс кезінде және АІЖ ауруларың ауытқуынан болады.

Көптеген сарапшылар, холестериннің жоғарылау себептері шамадан тыс жиі тамақтану, теңгерімсіз тамақ, зиянды тамақ өнімдерін пайдалану, аз қозғалу және отырып істейтін жұмыс салдарынан болады деп санайды. Зиянды әдеттердің болуы адам ағзасына теріс әсер етеді.

Біздің денемізде барлық ішкі жүйелер тығыз қарым-қатынаста болады, сондықтан онкологиялық, атеросклерозды дамытуға ықпал ететін тәуекел факторларының барлығы жүрек инфарктінің қаупін арттырады. Қандағы «зиянды» холестерин деңгейін уақтылы төмендетіп отыру ағзаға теріс әсер ететін жағымсыз әрекеттерді барынша азайтуға, өз денсаулығыңыз бен өміріңізді сақтап қалуға мүмкіндік береді.

Холестериннің жоғары болуының қаупі

Холестерин деңгейінің шамадан тыс болуы тамырда қанның ұюын тудырады. Қажетсіз қалдықтар қан тамырларының қабырғаларын бітейді, холестеринді түйіндер қалыптастырады. Қан ұйықтарының қаншалықты тұтастығын сақтайтынын сенімді түрде анықтау мүмкін емес. Ол кез-келген уақытта жарылып немесе бітеліп қалып, төменде көрсетілген жағдайлар орын алуы мүмкін:

өкпе қантамырының эмболиясы.

Холестерин деңгейінің төмендігі

Холестерин деңгейінің шамадан тыс болуы ғана емес, холестериннің жетіспеушілігі де қауіпті. Бұл зат жасуша мембраналарының, қан тамырлары қабырғаларының және оларды қалпына келтірудің негізгі материалы ретінде қолданылады. Тамырлы қабырғалардың зақымдалуы инфаркт пен инсульттің орын алу себебі болып табылады.

Холестерин жетіспеушілігі қан аздықтың пайда болу қаупін арттырады және жүйке жүйесінің соматикалық патологиясының дамуына қауіп төндіреді. Холестерин деңгейіндегі күрт құлдырауы зат алмасу процестеріне кері әсер етеді. 40 жасқа толған адамдар, алкогольдік ішімдіктер мен темекі шегуге әуес, артық салмақтан немесе зиянды әдеттерден зардап шегетіндер өз денсаулықтарына аса назар аударулары керек.

Холестерин деңгейін қалыпқа келтіру

Холестерин деңгейін қалыпқа келтіру үшін дәрілік заттар ішу міндетті емес. Мүлде қауіпсіз және тиімді өнім бар. Көптеген белгілі ауруларды емдеуде өзін көрсете білген Ламифарэн өнімі туралы айтып отырмыз.

Ламифарэн ағзаны кешенді сауықтыру үшін 2003 жылы жасап шығарылған. Көп жылдық зерттеулер мен тестілеу оның адам ағзасы үшін мүлде қауіпсіз екенін және көптеген ауруларды емдеуде тиімді екенін көрсетті.

Өнім құрамында микроэлементтер мен дәрумендерге бай табиғи қоңыр балдырлар бар. Өнімнің ерекшелігі адам қанының құрамымен өте ұқсас болып келетін табиғи құрамында болып отыр. Бұл оны пайдалануда ешқандай кері әсерлердің жоқтығымен қатар, Ламифарэнді ішкеннен кейін оның құрамдас бөліктерінің жылдам сіңірілетінін де білдіреді.

Бұл бірегей өнім ББҚ-ға жатпайды және оны кез келген жастағы науқастардың ішуіне болады. Ламифарэн қандағы қалыпты холестерин деңгейінің ауытқуымен жақсы күреседі, көрсеткіштерді тұрақтандырып, науқастың жалпы жағдайының жақсаруына әсер етеді. Холестерин деңгейін қалпына келтіруімен қатар, бұл инновациялық өнім адам ағзасынан уыттар мен қоқыстардың шығуын да қамтамасыз етеді. Ламифарэнді қабылдағаннан кейін аз уақыт ішінде өзіңіздің сергек жүргеніңізді және жағдайыңыздың жақсарғанын байқайсыз. Бұндай әсерді басқа ешбір синтетикалық өнім бере алмайды.

Осы табиғи өнімді қабылдау иммунитетті нығайтуға және 7-8 жылды құрайтын ұзақ уақыт ішінде өз тиімділігін сақтауға көмектеседі.

источник

Холестерин деген не қазақша

+7(776)2701131

  • +7(701)2701131
  • +7(707)2701131
  • +7(700)7701131
  • —>

    Холестерин туралы не білуіміз керек? 23.06.2017ж.

    Холестерин деген не?

    Холестерин – липид (май), көбіне бауырда түзіледі және ағзаның қалыты жұмыс істеуіне маңызы зор. Сонымен қатар холестерин ағзаға зиян мүмкін. Жаман жағы: төмен тығыздықтағы липопротеидтер және жақсы жағы: жоғары тығыздықтағы липопротеидтер. Әртүрлі класстағы липопротеидтер құрамында оның тепе-теңдігінің бұзылуы атеросклероз дамуына әкеліп соғады.

    Холестерин және оның түрлері: жоғары тығыздықтағы липопротеидтер жақсы холестерин болып саналады, өйткені ағзадан жаман холестериндерді шығаруға көмектеседі. Жоғары тығыздықтағы липопротеидтер көрсеткіші өте жоғары болуы керек 1,55 ммоль/л немесе одан жоғары. Төмен тығыздықтағы липопротеидтер – жаман холестерин, өйткені ол артерияда жиналып қан жүруін қиындатады. Төмен тығыздықтағы липопротеидтер деңгейін төмен ұстап тұру керек. Қалыпты көрсеткіш 2,59 – 3,34 ммоль/л; жүрек аурулары даму қаупі бар адамдарда көрсеткіш 2,59 ммол/л-дан төмен; бұл қауіп одан да жоғары адамдарда 1,81ммоль/л болу керек.

    Холестериннің жоғарғы көрсеткіші немен қауіпті?

    Атеросклероз – тамырлардың қысылуы немесе бітеліп қалуы;

    Жүректің коронарлы ауруларының жоғарғы қаупі – жүрекке оттегі және қан жеткізетін тамырлардың зақымдануы;

    Миокард инфаркті – жүрек бұлшықетіне қан және оттегі жетпей тамырда қантығын (тромб) болып қалуы, бұл жүрек бұлшықеттерін жансыздандырады;

    Стенокардия – кеуде тұсында жайсыздық сезіну немесе ауыру, бұл жүрек бұлшықеттері жеткілікті мөлшерде қан ала алмаған кезде болады;

    Читайте также:  Содержание холестерина в основных продуктах питания таблица

    Басқа жүрек — қантамыр аурулары — жүрек және тамыр аурулары;

    Инсульт және шағын инсульт – қан ұйып миға қан таралмай қалуы. Қан тамырлары жарылып кеткенде де осылай болуы мүмкін. Нәтижесінде ми жасушалары жансыздана бастайды.

    Холестериннің жоғары деңгейінің белгілері (гиперхолестеринемия)

    Белгілері байқалмайды, пациент немесе дәрігер оны көріп, ұстап анықтай алмайды.Атеросклероз белгілері бар адамдарда анықталады:

    Жүрек тамырларының тарылуы (стенокардия);

    Жаттығу жасау барысында аяқ ауыруы, өйткені аяқ тамырлары қысылған;

    Қан ұюы және қан тамырларының жарылуы – бұл инсульттің немесе щағын инсульттің себебі болуы мүмкін;

    Қан түйіндерінің жарылуы – бұл тромбозға әкеліп соғады (жүреккке қан жеткізетін артерияның біреуінде қан ұйып қалуы). Егер бұдан жүрек бұлшықеттері зақымдалса ол жүрек жеткіліксіздігіне әкеліп соғады;

    Ксантома – терідегі сары дақ, әсіресе көздің айналасында. Ол қанда холестерин жиналып қалуынан болады. Бұл холестеринге жоғары бейімділігі бар адамдарда болады.(тұқым қуалаушылық гипперхолестеринемия).

    Холестериннің жоғары деңгейін қалай анықтауға болады?

    Холестерин деңгейін қаннан биохимиялық талдау алу арқылы анықтау.

    Қан алғанша 12 сағат ештеңе жемеу керек. Көбінесе жалпы холестерин және оның фракцияларын тексереді.

    Қандағы холестериннің жоғары деңгейін қандай тәсілмен емдеуге болады?

    Өмір салты. Холестериннің қалыпты деңгейін ұстап тұру үшін:

    Жеміс-жидек, көкөніс, бүтін дәнді дақылдар, сұлы, сапалы май көп мөлшерде қолдану керек. Қаныққан май тағамдарын қолданбауға тырысу керек.

    Дұрыс ұйықтау (тәулігіне 8 сағат);

    Дене салмағын қалыпта ұстау;

    Сарапшылардың айтуынша, жүрек-қан тамыр аурулары даму қаупі бар адамдар оны тамақтану рационын өзгерту жолымен төмендете алмайды. Дегенмен де, дұрыс тамақтану денсаулыққа да, холестерин деңгейіне де пайдалы.

    Жоғары холестеринді дәрімен емдеу.

    Жоғарыда айтылғандардың бәрін орындасаңыз да холестерин деңгейі түспесе, сіздің дәрігеріңіз холестерин деңгейін түсіруге арналған дәрілер тағайындауы мүмкін.

    Статин (ингибитор ГМГ-КОА редуктаз) – бауырда холестерин бөліп шығаратын ферментін бұғаттау. Бұл жағдайдағы мақсат холестерин деңгейін 4-2 ммоль/л- ға түсіру. Статин артеросклероздың алдын алуға және емдеуге пайдалы. Жанама әсері: іш қату, бас ауыру, іш ауыру және іш өтуі мүмкін. Жиі қолданылатын статиндер: аторвастатин, розувастатин.

    источник

    Rel.kz

    Қазақша Мәліметтер Сайты

    Холестерин туралы мәлімет қазақша

    Холестерин (холестерол), жирорастворимое зат присутствующее барлық ұлпаларында жануарлар ағзасы. Функциялары холестерин өте әр түрлі болып табылады. Ол құрамына кіреді, жасуша мембранасының бір бөлігі болып табылады еритін липопротеиновых кешендерін, айналымдағы қан және басқа да физиологиялық сұйықтықтарда; бірге басқа да заттармен, оны бөледі май безінің. Бауырда холестерин ретінде пайдаланылады ізашары, өт қышқылдарының, ал жыныстық бездерінің және надпочечниках одан құрылады стероидты гормондар. Сонымен қатар, ол қажет синтезі үшін D витамині, шешуші роль атқаратын дамуында сүйек.

    Химиялық тұрғыдан алғанда, холестерин – май ерітетін спирт жататын класы стероидтардың. Таза күйінде бұл белое кристаллическое вещество дәмсіз және иіссіз.

    Адам ағзасы әзірлейді холестерин өз бетімен алады, оны тағам – етпен, балықпен, жұмыртқамен және сүтпен. Холестерин синтезі жүреді, негізінен, бауырда, бірақ айтарлықтай оның санын құрылады надпочечниках, көже, қабырғаларында ішек және басқа да органдар.

    Жоғары холестерин, қан (гиперхолестеринемия) қалыптастыруға ықпал етеді қабырғаларында қан тамырларының холестериновых әшекейлер, оңай құрылады тромбы. Егер мұндай тромбы отрываются және қанға қан, олар тудыруы мүмкін закупорку тамырларының өмірлік маңызды органдарында, атап айтқанда, себеп миокард . Гиперхолестеринемия жетекші факторына жатады даму атеросклероз .

    Алайда дамуында қан тамырлық патология рөл атқарады ғана емес, жалпы холестерин қан, полагали бұрын, бірақ мазмұны мен жекелеген фракциялардың тығыздығы, өзі құрамына кіреді. Көлік холестерин ағзаға пайдаланады төрт түрі липопротеиндердің: барлық олар тұрады липидтердің (майлардың және ақуыздардың, бірақ ерекшеленеді тығыздығы (меншікті салмағы). Барлық ықтималдығы, дамыту, тамыр жеткіліксіздігіне байланысты екі түрлі тығыздығы: тығыздығы төмен тығыздығы (LDL) және тығыздығы жоғары липопротеиндердің (ТЖЛП). Көрсетілді, бұл холестерин ТТЛП құрамында ықтималдығын арттырады қан тамырлары жеткіліксіздігі, ал жоғары мазмұны қан байланысты ТЖЛП холестерин тәуекел қантамыр жеткіліксіздігі, керісінше, төмендеген. Бұл факт болуы мүмкін мәселенің, атап айтқанда, бұл холестерин құрамында ТЖЛП тиімді ағзадан шығарылады.

    Өзгерту тағам рационының азайтуға мүмкіндік береді қандағы холестерин мөлшерін төмен қауіпті деңгейге керек: тұтынады аз, холестерин мен майлар, ал кейбір май қышқылдары мыналармен алмастырылады қанықпаған. Әдетте қаныққан май қышқылдары қамтылған май ретінде өсімдіктерден және жануарлардан алынатын, бөлме температурасында орналасқан қатты күйінде. Көпшілігі өсімдік майы және балық майы құрамында қанықпаған май қышқылдары бар. Жалпы ұсыныстар тұрады, оның тұтынады аз тәттілер, печенье, жұмыртқа, май және необезжиренного сүт және приготовлять тамаққа арналған өсімдік майы.

    Зерттеулер 1980-ші айқын көрсетілді арасындағы байланыс тәуекел жүрек-қан тамырлары аурулары және құрамында холестерин азық-түлік.

    Әдебиеттер тізімі
    Марри қатысты. Р., Греннер Д., Майес П., Родуэлл. В. Биохимия адам, тт. 1-2. М., 1993

    источник

    Холестерол

    Жоспар:
    I. Кіріспе
    1.1. Жалпы холестерол туралы түсінік.
    II. Негізгі бөлімі
    2.1. Аурулары және емі. Атеросклероз.
    2.2. Холестерол биосинтезі.
    2.3. Биологиялық маңызы.
    III. Қорытынды
    IV. Пайдаланылған әдебиеттер

    Кіріспе.
    Холестерол С27Н46О — жануарлар ұлпасында жиі кездесетін, өте маңызды стеролға жатады. Сүтқоректі жануарларда холестеролдың 90 пайызы бауырда ацетил-А-коферменттен синтезделеді. Ал оның көпшілік бөлігі (75%) өт қышқылының түзілуі үшін пайдаланылады. Сол сияқты холестеролдан стероидтық гормондар — эстрогендер, андрогендер, прогестерон, бүйрек үсті безінің гормондары түзіледі. 7-дегидрохолестерол (D3 провитамині) пайда болады. Фосфолипидтермен, сфинголипидтермен бірге холестерол клетка мембранасының құрылымдық бөлігі.
    Холестерин (холестерол) ағзадағы басқа да кейбір стероидтардың — өт қышқылдарының, стероидтық гормондардың және D3 — витамині синтездерінің алғызаты болып табылады. Холестерин барлық жасушалардың мембранасы құрамының құрылымдық компоненті болып табылады. Холестерин ағзаға екі жолмен түседі: 1. жануар тектес тағамдар арқылы (экзогендік холестерин) және бауырда синтезделуі арқылы (эндогендік холестерин). Холестерин аз мөлшерде бауырдан басқа мүшелерде — ішек пен тері жасушаларында да синтезделе алады.
    Ағзада холестерин екі қызметті атқарушы әртүрлі фондыны құрайды. Олардың арасында тұрақты түрдегі алмасу болады. Бос холестерин фонды (бірінші фонд) — бұл ең үлкен фракция болып табылады. Оның құрамына мембрана холестерині, қандағы липопротеиндердің моноқабатты фосфолипидтік холестерин кіреді. Холестерин эфирлерінің фондысы (екінші фонд) — бұл толық гидрофобты ағзаның резервтік холестериндік формасы болып табылады. Холестериннің бұл формасы жасуша цитозолының липидтік тамшылары және липопротеиндердің ядролары құрамдарында анықталған.
    Адам ағзасындағы холестериннің жалпы мөлшері 140 г, 93%-ы ұлпаларда кездеседі. Көптеген мүшелерде холестериндік құрам 100 г ұлпаға 0,1 — 0,3 г — нан келеді. Тек жүйке жүйесінің ұлпасы 100 г-на 2 г және бүйрек үстілер 100 г-на 10 г холестериннен келуі бойынша ерекшелінеді. Холестериннің 80%-ға жуығы жүйке, бұлшықет, дәнекер және май ұлпаларында шоғырланған.
    Жасушада холестерин келесі түрде таралған: — плазмалық мембранада холестеринфосфолипидтің молярлық қатынастары орташа есеппен 1:1 құрайды немесе фосфолипипдтің бір молекуласына холестериннің бір молекуласы келеді, сонымен бірге биқабатты мембрананың сыртқы қабатында 23, ал ішкі қабатында 13 холестериндік қатынас қалыптасқан.

    Читайте также:  Повышает ли рыбные консервы холестерин

    Жасушаішілік мембранадағы холестерин құрамы плазмалық мембранамен салыстырғанда 10 есе аз болады.
    Жалпы холестериннің 7 — 10%-ы липопротеиндер құрамында қанда және лимфада болады. Оның негізгі бөлігі (70%) холестерин эфирлері болып табылады. Жас ұлғайғанда мүшелердегі холестериннің мөлшері де ұлғая бастайды. Мысалы, сәбилерде (1 жас) қан плазмасындағы холестериннің мөлшері 50+-10 мгдл болса, ересек адамдарда 200+-40 мгдл, немесе 5,2+-1,3 ммольл болады.
    Холестерин ағзадағы стероидтар — кортикостероидтардың, андрогендердің, эстрогендердің, өт қышқылдарының, D-витамині синтездерінің алғызаты болып табылады. бұл заттардың синтезі үшін тәулік сайын 0.5 — 0.7 г холестерин жұмсалады. Фекалий құрамында тәулігіне 1,3 г холестерин өт қышқылдары және өт қышқылы мицеллалары құрамындағы холестерин түрінде шығарылады.
    Тағамнан тек жануар өнімдері тектес түрлерінен ғана түскен холестерин қабылданады. Адамның асқазан — ішек трактісінде өсімдік тектес өнімдер құрамында кең таралған -ситостерол — стероид практика жүзінде сіңірілмейді.
    Ағзаға тағам құрамында түскен холестериннің эфирлері панкреаттық немесе ішек сөлінің холестеразасы арқылы гидролизденеді. Гидролиз өнімдері қоспалы мицелла түрінде ішек эпителийлері арқылы сіңіріледі.
    Экзогендік немесе ішек жасушалары арқылы синтезделген холестерин жартылай түрде оның эфиріне айналады. Бұл процесс екі стадиядан тұрады: 1. май қышқылының ацил-КоА-синтетаза әсерінен активтендірілуі; 2. ацилдік қалдықты ацил-КоА-дан холестериннің НО-тобына қосу. Ол ацилхолестеролацилтрансфераза (АХАТ) ферменті арқылы катализденеді.
    Негізгі бөлімі.
    Стериндер мен холестериннің қажеттілік нормасы тәулігіне орташа 0,6-1,0 г. Күннің көзімен көп шағылыспайтын (кеншілер) жұмыскерлердің холестеринге қажеттілігі артады, онымен Д витаминінің қажеттілігін қанағаттандырады. Холестеринмен салыстырмалы жоғары қажеттілік жас организмде байқалады. Организмде холестериннің мөлшерін шектеу, тек атеросклеро ауруына, семіруге бейім адамдарда және егде адамдарда шектеу қажет.
    Қан майласу — қан құрамындағы ең негізгі зат холестериннің қалыпты мөлшерінен артып кетуіне байланысты пайда болады. Холестериннің жоғарылауы — қандағы жасушаларды өзгеріске ұшыратып, түрлі ауруларды қоздырушы болып табылады.
    Холестериннің жоғарылауы 5.18

    6.19 mmol\L (200 mg\dI)
    Жеңіл түрдегі 6.22 — 7.49 mmol\L (240

    289 mg\dI)
    Ауыр дәрежедегі түрі 51 mmol\L (290 mg\dI)
    Қандағы холестерин екі түрлі жағдайда пайда болады. Бірінші ағза қажетіне тұтынатын азық-түлік, тамақтарға байланысты. Екінші сол азық-түліктің қорытылуынан пайда болады. Холестерин көбінде мал бауырынан, жұмыртқа, сүт және ет қатарлы тамақтарда көп кездессе, өсімдіктерден дайындалған азықтықтарда аз ұшырайды. Холестериннің адам ағзасында көбейіп кетуінің басты себебі де осы майлы тамақтарды көп тұтынудан. Яғни, майлы, тұзды тамақтардың көп тұтынылуы салдарынан денедегі холестериндердің ыдырап кетуі баяулайды. Жалпы 30-40 пайыз холестериннің жоғарылауы ағзаға кірген азық-түлікке байланысты болса, 20-30 пайызы бауыр қызметіне, қан құрамындағы холестеринді ыдырата алмауына байланысты болып келеді. Зат алмасу қалыпты болса холестерин адам ағзасынан шығарылып отырады. Яғни, сау ағзада пайда болған холестерин денеден үздіксіз шығарылып отыруы тиіс. Осы барыстың бір бөлігінде ауру пайда болса, онда холестерин топталып, адам денесінде жиналады. Жиналған холестерин ең бірінші бауырға әсер етеді. Одан қалса тамырдың қатаюы, қан тамыр түтікшелерінің қартаюы келіп шығады. Ол үйрек қан қысымының, не болмаса, жүрек қан қысымының жоғарылауына әкеліп соғады. Қан қысымының өрлеуі, бас ауруы, ми қан тамырларының, желке мойын омыртқаларының ауруы, хандроз ауруы, көз түбіндегі қан тамырларының тосылуынан көздің кенеттен көрмей қалуы, суқараңғылық, көз қан қысымының жоғарылауы сынды көптеген аурулар ағзадағы холестериннің көптігінен пайда болады. Сондай-ақ, адамның ауруларға қарсылық қуаты төмендеп, қан алмасу барысы бұзылады. Соның әсерінен қан сақтау қызметі әлсірейді. Ол адамның шектен тыс семіріп кетуіне әкеліп соғады. Бұл аурулар науқастың жүрек қуатының жетіспеуіне, өкпе ауруы сияқты көптеген аурулардың тууына себеп болады.
    Линоль қышқылы жетіспегенде холестерин жөнді ерімейтін эфирлер ретінде бауырда және қан тамырларыныңқабырғаларында қабаттанып, атеросклероз ауруына шалдықтырады.
    Атеросклероз. Жүрек қан тамыры ауруының ішінде атеросклероз жиірек кездеседі. Бұл ауру көбінесе ми мен жүрекке қан жеткізіп тұратын қан тамырларды зақымдайды. Атеросклероз ауруы адамның творчестволық қабілеті мен іскерлігін кемітеді. Медицина ғылымының табыстары алға басып өрістеген сайын атеросклероздың себебі табылып, сыры ашылды. Ғылымның соңғы кездегі жетістігі атеросклероздың тек бір ғана органның емес, жалпы қан тамырды қамтитын күрделі ауру екенін дәлелдеді. Атеросклерозбен қарттармен қатар жасы қырыққа жетпеген адамдар да, ауратыны анықталды. Организмде қоректік заттардың, онық ішінде холестериннің алмасуының бұзылуы атеросклероз ауруының басталғанын дәлелдеді. Холестерин де глюкоза және белоктың химиялық қосындылары секілді организм тіршілігі үшін керекті, құнды зат, онсыз адам өмір сүре алмайды. Өйткені холестерин әрбір клетканың құрамына кіреді, әсіресе нерв тканінің тіршілігі үшін өте маңызды. Сондықтан табиғи жағдайда тағам құрамынан түзілген холестерин организмнің мұқтажын толық қанағаттандыра алмағандықтан, оны организм өз қорындағы белок пен углеводтан құрап, синтездеп толықтырады. Бауыр мен ішекте организмге керегінше — тәулігіне 2 — 3 гр. холестерин синтезделеді. Адам оның жарты грамдайын тамақтан алса, қалғанын өз денесінің қорынан жетістіреді. Адам сау кезде холестериннің белгілі бір мөлшерде синтезделіп, жұмсалуын реттейтін организмнің механизмі басқарады. Холестерин қан құрамындағы белок және фосфолипиды (майға ұқсас бөлшек) мен қосылып денеге тарайды. Осы күрделі қосылысты липопротеин дейді. Бұлардың түрі, салмағы және қан тамыр астарына жабысып орналасуы бірдей емес. Зерттеу нәтижесіне қарағанда ірі липопротеиндердің бөлшектері жабысқыш келеді. Сол қан тамыр астарының холестерин жиналған жеріне кейін дәнекер тканьдер өседі. Бұдан қан тамырының тысы тығызданып қатаяды, қан жолы тарылады, кейде тіпті қан ұйып (тромба), жолы бітеледі. Бұл жағдай жүрек пен миға қан келуін бұзады. Тіпті жүрек инфарктысының (жүрек етінің елжіреуі) басталуы ғажап емес. Ішіп-жеген тағамның сан-сапасына және режиміне байланысты атеросклероз бірде тез білінсе, бірде білдірмей баяу басталады. Айталық майлы тамаққа үйір, қомағай, оның үстіне қара жұмыс істемейтін, жатып ішер еріншектер бұл аурумен көп ауырады. Мұндай адамның қанын зерттегенде холестериннің мөлшері нормадан анағұрлым артық екендігі анықталды.
    Бірақ тәжірибеде кейбір адамдар ұзақ жылдар майлы және холестеринге бай тамақ жесе де атеросклерозбен ауырмайды. Бұдан олардың қан құрамындағы холестериниің мөлшері нормадан аспағанын аңгарамыз. Сөйтіп атеросклероздың пайда болуы жеке организмнің өзіне тән қасиетіне байланысты екені байқалады. Мысалы, тәртіпсіз ағыл-тегіл жеген майлы тамақ адамды атеросклерозға ұшыратса, екінші бір сондай адамға әсер етпейді. Орыстың ұлы клиницистері С. П. Боткин және А. А. Остроумов атеросклероздың пайда болуы тамақ түрінен басқа нерв жүйесінің функциясына да байланысты екенін ескерткен-ді. Кейін академик И.П.Павлов өз шәкірттерімен организмдегі холестериннің алмасуына орталык нерв жүйесінің ықпал етуіне мынадай дәлел келтірді: ол емтихан алдында студенттердің, операция алдында ауру адамның, сахнаға шығар алдында артистердің қандарында холестериннің нормадан асқандығын мысалға келтірді. Нерв жүйесінің орталығы ми зақымданса да қанда холестерин көбейеді. Осы келтірген мысалдар денеде холестерин алмасуынын бұзылуы орталық нерв жүйесінің ақуалына байланысты екендігіне дәлел.
    Орталық нерв жүйесінің механизмі табиғи жағдайда организмдегі қоректік заттарды, оның ішінде холестеринді белгілі бір шамадан асырмайды, егер нормадан асса, холестеринді организмге зиянсыз етуге тырысады. Егер бұл механизм бұзылса, организмдегі қоректік заттардың алмасуы бұзылады. Әсіресе майлы тағамдар қанға нормадан көп барады. Организмге қанның тарауы жөнінде нерв жүйесінің атқаратын рөлі зор. Нерв жүйесінің осы функциясының бұзылуы да атеросклероз ауруының пайда болуына себеп болады. Сонымен атеросклероздан сақтанудың басты шарты нерв жүйөсін зақымдайтын, оны ауруға шалдықтыратын зиянды әдет-ғұрыптан және басқа да факторлардан аулақ болған жөн. Ондай зиянды әдет-ғұрыптарға нерв жүйесін қажытатын ақыл-ой еңбегі мен қайғы-қасіретке салынып, мінезін өзгерту, темекі никотині мен алкогольдің нервті ұзақ уландыруы, жұқпалы аурулардың салдары және басқалар жатады.
    Арақ жүрек-қан тамырын атеросклерозға ұшыратумен катар бауыр функциясын да ауыр закымдайды. Қоректік заттардың, әсіресе холестериннің организмдегі алмасуын реттеуде бауырдың аткаратын ролі күшті. Сондықтан бұл органның саулығын көз қарашығындай күткен жөн. Темекінің де осы ауруға шалдыктыратынын көрсету үшін мынадай тәжірибені келтірелік: сау коянның денесіне холестеринге қоса темекіден бөлінген у — никотинді қоса жегізгенде қоянда жалғыз холестериннің өзіне қарағандағыдан әлде қайда басым атеросклероздың ауыр түрі басталған. Көптеген темекі құмарлардың кейде жүрегі және басынын шаншып, сығып ауруының себебі никотиннің осы органдарды уландырып қан тамырларын атеросклерозға ұшыратканының белгісі. Темекі уы көптеген кісілердің аяқ кан тамырларының қан жүретін жолын тарылтады, тіпті бітейді (облитерирующий эндартериит). Бұл ауруда адамның аяғы қақсап ауырады, ақсайды, түбі аяқты кесуге соктырады.
    Атеросклероз, әсіресе егде адамдарға үйір. Сондықтан олардың күнделікті тағамында холестеринге бай азык-түліктін аз болғаны жөн. Қарттар тамағының дені өсімдік пен өсімдік майы және сүттен болуы керек. Осы азык-түліктерде холестеринге қарсы және басқа коректік заттардың бойға сіңуін реттейтін негізгі заттар мол болады. Әсіресе сүттен жасалған тағамдарда метиониң және холин секілді заттар холестеринді канда өсірмей атеросклерозға карсы күреседі.
    Атеросклерозбен ауырып жүрген немесе бұған бейім адамдардың тағамында С, В12, В6 секілді витамин топтары мол болуы тиіс. Бұл витаминдер итмұрын (шиповник), жас овощь және жеміс жидектерде, әсіресе сәбіз, көк жуа, картоп, помидор, капуста, қарақат, лимон, апельсинде көбірек болады. Сондықтан да осы айтылған овощ, жеміс азық-түліктері егде тартқан адамдардың дастарханынан молырақ орын алуы тиіс.
    Қан қысымы артқанда және қан тамыр құрысқанда холестерин қан алқабынан өтіп, кан тамыр тысына жиналып, атеросклероз ауруының басталуына жағдай туғызады. Сондықтан гипертония және жүрек қысласын мезгілінде емдеу атеросклероздан сактайды.
    Адам өмірінде, әсіресе, атеросклероздан сақтануда ұйқының маңызы күшті. Ұйкы қашу немесе шала ұйыктау адамды новрозға (ашушаңдыққа) ұшыратады, нерв-жүйесін зақымдайды. Күнде қажып шаршаған клеткалары жақсы ұйқыдан кейін (үлкендер үшін сегіз сағат) тынығады, ал түнгі сменада жұмыс істейтіндер күндіз ұйқысын қандыруы тиіс. Ұйқының адамды атеросклероз ауруынан сақтайтын емдік қасиетін мына тәжірибеден аңғаруға болады: қоянға ұйықтататын барбамил (хлоралгидрат) дәрісін беріп, кейін денесіне холестерин енгізгенде онда атеросклероздың ізі де білінбеді. Ал қоянның ұйқысын қашыратын фенамин дәрісін бергеннен кейін холестерин енгізгенде, оның қан тамыры, әсіресе қолқасы атеросклерозға ұшырады. Бұл аурудан сақтанудың тағы бір жолы — ұйқыны жақсарту.
    Атеросклероздан сақтануда дене шынықтырудың маңызы зор. Бұған спорт, туризм және басқа да дене қозғалыстары жатады. Дене тәрбиесінде адамның ауа мен тағамды қажет етуі сияқты онымен бала кезден бастап үзбей шұғылданған жөн. Сонда ғана адамның организмі бірдей ширап, бұлшық еттері тастай, қатты болады. Адамның нерв жүйесі және ішкі органдарының жұмысы жақсарады, адам өз бойына түрлі ауруларға берілмейтін қасиет жияды. Сондықтан әрбір азамат: ертеңгі жаттығу гимнастикасын жасауда, таза ауада қыдыруды, жазда суда жүзуді, қайықпен ескек есуді, қыста шаңғы тебуді, мұзда сырғанауды, сөйтіп, ақыл-ой жұмысын дене шынықтырумен ұштастырып отыруда атеросклероздан және басқа да аурулардан сақтайтын бірден-бір дұрыс жол деп қарау керек.
    Атеросклероз ауруын емдеуде ғылым бұрынғыдай құр қол емес. Соңғы кезде академик Н. Н. Аничков және оның шәкірттері ірі ғылыми қорытындыға келді. Олар қантамырға жиналған холестеринді ерітуге болатынын дәлелдеді. Бұл атеросклерозды емдеуге болады деген сөз. Арқаулы зерттеу нәтижесіне қарағанда кәдімгі йод тамшысын дәрігердің нұсқауымен ішіп жүрсе, оның емдік және профилактикалық қасиеті барлығы анықталады. Бірақ туберкулез, бүйрек ауруы, қан ағуға бейім (геморрагические диатезы) және тері ауруларын йодпен емдеуге болмайды. Соңғы кезде кейбір тағам орнына жүретін заттар (холин, метионин, беталин, лецетин) организмдеғі холестерин алмасуын реттеу үшін дәрі ретінде де беріліп жүр, Бұл салада да советтік медицина ғылымы іздену үстінде.
    ———————————— ———————————— ———-
    Холестерин көбейсе: өттегі сұйық заты холестериннің деңгейін емдік шөптерден тұнба жасау арқылы төмендетуге болады. Ол үшін қырыққабат, қызылша, алма, бүлдірген, итбүлдірген, жидек, сарымсақ, пияз, теңіз қырыққабатын көбірек пайдаланыңыз. Әрі күніне жарты стақан қырыққұлақ пен қара шомыр шырындарына бал қосып ішіңіз. Оған доланадан әзірлеген шайдың да пайдасы зор. Оны әзірлеуге көп уақытыңыз кетпейді. Мәселен, 20 долана жидегін ыстық суға салып қайнатып, 2 сағат тұндырасыз. Кейін дайын болған тұнбаны күніне . жалғасы

    Читайте также:  Активированный уголь для снижения холестерина в крови

    источник